Het Zutphens Zonnestelsel

Een bezoek aan een ander sterrenstelselWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Mon, June 12, 2017 21:24:11

Vrijdagmiddag 2 juni heb ik op de locatie Wijnhofstraat van Het Stedelijk gesproken met Annelies Claassen, docente Mediavormgeving en ICT. Ik heb contact met haar gezocht i.v.m. de uitvoering van een project in de Agnietensteeg in Zutphen.
Blog image
Aan de Agnietensteeg ligt een prachtige oude tuinmuur waar helaas veel graffiti tegenaan gespoten zit. Met alle respect voor de leuke winkel van Schepping die er tegenover staat zou je de muur een stukje Zutphen kunnen noemen dat wel een facelift kan gebruiken. Na verschillende overleggen met ambtenaren van de gemeente Zutphen mogen wij een ontwerp indienen voor een graffiti kunstwerk op de muur. Dit wordt wat ons betreft een kunstwerk met als onderwerp de epische reis van de Mariner 10 naar Mercurius. Door deze reis zagen wetenschappers voor het eerst van dicht bij hoe Mercurius eruitziet. Van dichtbij door de ogen van het ruimteschip Mariner 10, wel te verstaan.

Het was een hele toer voor de knappe koppen van NASA om uit te denken hoe de reis zou moeten verlopen. Mercurius is zo ver weg (100 miljoen kilometer) dat het ondoenlijk was om voldoende brandstof mee te nemen om onderweg bij te sturen en af te remmen. Het ruimteschip zou immers veel te zwaar worden om te lanceren. Alleen kleine stuurraketjes konden in noodgevallen worden gebruikt. Een oud idee van de Russische ruimtegeleerde Yuri Kondratyuk werd van de plank gehaald op initiatief van de Italiaanse astronoom Giuseppe Colombo. Dat idee is dat je een ruimteschip kunt afremmen of versnellen met behulp van de zwaartekracht van een andere planeet, in dit geval Venus. Hiervoor is het wel nodig dat je de ruimtesonde met grote precisie langs die planeet stuurt. Dat is allemaal gelukt en de ruimtereis is een groot succes geworden met een schat aan gegevens als opbrengst.

Blog image

De muur bestaat uit vier vlakken die van elkaar gescheiden worden door steunberen. Naar een idee van medewerkster Agnes Koster van de gemeente Zutphen zullen, tussen die steunberen in, rechthoeken worden gemaakt waarin het verhaal van Mariner 10 als een soort van stripverhaal wordt verteld. Dit is echt een geweldige beslissing van de gemeente Zutphen. Natuurlijk moet eerst het ontwerp worden goedgekeurd en moet het kunstwerk vervolgens ook onder professionele leiding

worden aangebracht.

Mijn leerlingen kunnen zeker bijdragen aan het ontwerp maar een professionele uitvoering is natuurlijk weer een heel ander verhaal. Daarom ben ik zo ontzettend blij met het contact met Annelies Claassen. Annelies is erg enthousiast over het project.

Het bezoek aan locatie Wijnhofstraat was voor mij echt een bezoek aan een ander sterrenstelsel. Ik vond het fantastisch om rond te lopen op een school waar leerlingen worden opgeleid tot vakmensen. Ik zag echt de prachtigste werkstukken staan.

Annelies en ik brengen nu een groepje leerlingen van Het Baudartius en een groepje leerlingen van Het Stedelijk bij elkaar om samen een ontwerp te maken. We verwachten dat het ontwerp in oktober klaar is en dat dan een aanvraag bij de Gemeente Zutphen kan worden ingediend.


Blog image

Parker Solar ProbeWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Mon, June 05, 2017 06:53:51

Blog image
In het midden van de jaren vijftig van de vorige eeuw stelt een jonge fysicus, Eugene Parker, een aantal denkbeelden voor over de energieproductie van sterren - inclusief onze zon. Hij noemt de stortvloed van energie de zonnewind. Hij beschrijft een volledig complex systeem van plasma's, magnetische velden en energetische deeltjes die dit fenomeen vormen. Parker stelt ook een theorie op waarmee een verklaring gegeven kan worden voor de oververhitte zonnecorona, die - in tegenstelling tot wat men met behulp van de bekende natuurwetten zou verwachten - warmer was dan het oppervlak van de zon zelf. (De corona is de atmosfeer van de zon.) Een overvloed aan regelmatige maar kleine zonne-explosies genaamd nanoflares zouden deze verwarming veroorzaken.

Blog image
Van Parker’s ideeën is al het een en ander bewezen door observaties van de Zon door ruimteschepen, maar nog nooit is een sonde zo dicht bij de Zon geweest als de Parker Solar Probe die in 2018 zal worden gelanceerd. Meer dan een halve eeuw na de baanbrekende publicaties van Parker zal de Solar Probe missie eindelijk belangrijke feiten kunnen leveren die Parker's baanbrekende theorieën en ideeën zouden kunnen ondersteunen.

Blog image

Parker Solar Probe zal in zeven jaar tijd zeven flybys langs Venus maken. Dat is nodig om een voldoende hoge snelheid te bereiken en de baan zo aan te passen dat de Zon tot op 6 miljoen kilometer wordt benaderd. Dat is acht keer dichterbij dan een ruimtevaartuig ooit is gekomen. Ter vergelijking: de afstand van Mercurius tot de Zon is 60 miljoen kilometer.

Blog image Parker Solar Probe is een echte exploratiemissie. Zo zal het ruimteschip dicht langs de zon gaan om de versnelling van de zonnewind van subsonisch naar supersonisch waar te nemen en het zal door de kraamkamer van de hoogste energie zonnedeeltjes vliegen.

Grappig: de verwachting is dat, zoals bij elke grote ontdekkingsreis, de Parker Solar Probe waarschijnlijk meer vragen zal oproepen dan beantwoorden.

Voor meer informatie, gaat u naar de prachtige website:

http://solarprobe.jhuapl.edu/The-Mission/index.php



Thomas PesquetWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Sun, June 04, 2017 06:22:14

Nederland heeft zijn troetelastronaut in de persoon van de immens populaire André Kuipers. Ook in Frankrijk wordt de ruimtevaartwetenschap gediend door een knappe kerel: Thomas Pesquet. Op vrijdag 2 juni 2017 keert hij in het gezelschap van zijn Russische collega Oleg Novitsky terug op Aarde na een verblijf van zes maanden in het Internationale Ruimtestation ISS. Zo lang in de ruimte verblijven is een stevige fysieke en psychische prestatie! De terugkeer alleen al is erg spannend. De terugreis in de Soyuz MS-03 neemt vier uur in beslag en op vrijdagmiddag 2 juni om 16h10 landt de capsule aan een parachute in de steppe van Kazachstan.

Tijdens zijn Proxima missie in het ISS voert Pesquet daar afgelopen half jaar 60 experimenten uit en in dat kader breekt hij een record door in één week tijds het meest aan wetenschap te doen.

Blog image

Het is interessant om eens na te gaan wat iemand allemaal moet doen om zo hoog te komen. Thomas Pesquet wordt op 27 februari 1978 geboren in Rouen, Frankrijk. Hij is in het bezit van een zwarte band voor judo. Eventuele aliens moeten met hem oppassen! In zijn jeugd heeft hij zich bekwaamd in basketbal, joggen, zwemmen, squash en buitensporten, zoals mountainbiken, kitesurfen, zeilen, skiën en bergbeklimmen. Hij heeft ook uitgebreide ervaring in duiken en skydiving. Zijn andere interesses zijn onder meer: ​​reizen, saxofoon spelen en lezen. Ik kan me voorstellen dat je dit niet persé allemáál hoeft te doen, maar het gaat er natuurlijk om dat je fysiek in topconditie verkeert.

Goed leren op de middelbare school kan Thomas ook: in 1998 studeert hij af aan het Lycée Pierre Corneille in Rouen. Daar heeft hij in een speciale klas voor toptalenten gezeten.

In 2001 behaalt hij zijn Master van de École Nationale Supérieure de l'Aéronautique et de l'Espace in Toulouse, met als hoofdvak Ontwerp en Controle van Ruimtevaartuigen. Zijn laatste jaar als student brengt hij door als uitwisselingsstudent in Canada aan de École Polytechnique de Montréal, Canada.

Thomas studeert in 2006 af aan de Air France Flight School. Daarmee behaalt hij een zeer hoog pilotendiploma.

Thomas is lid van de Franse Aeronautics and Astronautics Association (3AF) en van het American Institute of Aeronautics and Astronautics (AIAA).

Van april tot september 2001 is Thomas een stagiair ingenieur bij Thales Alenia Space in Cannes, waar hij een design tool ontwikkelt voor satellietsystemen. Vanaf oktober 2001 werkt hij als ruimtevaartdynamiek ingenieur in Madrid. Tussen 2002 en 2004 is Thomas aan de slag bij het Franse ruimtebureau, CNES, als onderzoeksingenieur. Vanaf eind 2002 was hij voor dit bureau een vertegenwoordiger bij het Raadgevend Comité voor Space Data Systems.

In zijn vrije tijd was Thomas privé-piloot. Mede daardoor wordt hij in 2004 geselecteerd voor Air France's vluchtopleidingsprogramma. Hij wordt een commerciële piloot voor de luchtvaartmaatschappij, waar hij in 2006 de Airbus A320 begint te vliegen. Na meer dan 2300 vlieguren op commerciële vliegtuigen te zijn geweest, wordt hij onder andere instructeur.

ESA selecteert Thomas in mei 2009 om astronaut te worden. In november 2010 sluit hij zijn basisopleiding af. Na afstuderen werkt hij bij het mission control center als een Eurocom, die communiceert met astronauten tijdens ruimtereizen. Hij is dan ook verantwoordelijk voor toekomstige projecten in het European Astronaut Centre, waaronder samenwerking met nieuwe partners zoals China.

Om klaar te zijn voor een ruimtemissie, krijg hij verdere technische en operationele training in Europa, in Rusland en in de VS: op het Russische Soyuz-ruimtevaartuig, op de Amerikaanse en Russische ruimtestoelen, en op ruimtestationsystemen. Hij neemt deel aan exploratie trainingen waaronder ondergronds en onderwater wonen en werken.

Op 17 maart 2014 wordt Thomas toegewezen aan een langdurige missie op het International Space Station. Hij vliegt op 17 november 2016 naar het International Space Station voor zijn zes maanden durende Proxima-missie als vluchtingenieur voor Expedities 50 en 51.

Blog image

Voor meer informatie: http://thomaspesquet.esa.int





De Komeet van Halley door Isaac AsimovWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Sun, March 19, 2017 08:45:03

Dit boek is in 1985 door Uitgeverij A.W. Bruna & Zonen uitgebracht, omdat het jaar erop voor het eerst in 76 jaar de beroemde komeet van Halley weer zal gaan verschijnen. De komeet van Halley is de beroemdste komeet en in die jaren is Isaac Asimov ’s werelds beroemdste schrijver van sciencefiction verhalen en populairwetenschappelijke boeken.

Blog imageIsaac Asimov is een interessante persoonlijkheid. Hij wordt uit Joodse ouders geboren op 2 januari 1920, als in Rusland de revolutie aan de gang is. Zijn eigen naam is Isaak Judovitsj Ozimov.

In 1923 vluchten de Ozimovs naar de Verenigde Staten. Zij vestigen zich in New York en beginnen een snoepwinkel. Isaak ondervindt het pedagogische voordeel van vroeg hard moeten werken.

In de oorlogsjaren studeert Isaak Scheikunde en in 1948 verwerft hij de doctorstitel. Later wordt hij professor in de Scheikunde. Naast zijn wetenschappelijke carrière ontwikkelt hij zich tot misschien wel de meest productieve schrijver van zijn tijd. Als een natuurwetenschappelijk onderwerp in de publieke belangstelling staat levert Asimov vaak een bijdrage in de vorm van een boek en “De Komeet van Halley” is er daar één van.

Blog imageDe beschreven komeet is beroemd, omdat de grote astronoom Edmund Halley er in de 17e eeuw onderzoek naar doet. Hij bestudeert alle gegevens die er in vele eeuwen over zijn verzameld over kometen en vermoedt dat de komeet periodiek terugkeert. Je moet weten dat in zijn tijd mensen erg bijgelovig zijn en allerlei eigenschappen aan kometen toedichten.

De beroemdste verschijning is van 1066. De komeet duikt op in de tijd dat Willem van Normandië zijn invasie in Engeland voorbereidt. Willem kondigt meteen aan dat de komeet rampspoed voor Engeland voorspelt. De Normandische soldaten worden daar erg enthousiast en strijdlustig van. Koning Harald van Engeland heeft dan net een grote overwinning behaald op de Noormannen uit Noorwegen en hij weet niet hoe snel hij naar het Zuiden moet met zijn leger om de Noormannen uit Frankrijk het hoofd te bieden. Het Engelse leger wordt verslagen en Harald vindt de dood. In de kathedraal van Bayeux in Frankrijk hangt een reusachtig geborduurd kleed met daarop een verslag van de gevechtshandelingen. Daarop is ook de komeet van Halley te zien om te illustreren hoe die heeft geholpen bij de overwinning.

Blog imageEdmund Halley moet van dit alles niks hebben en besluit te gaan meten en rekenen en dat is een wijze beslissing geweest, waar wij allen een voorbeeld aan kunnen nemen. Hij is in staat een redelijk nauwkeurige beschrijving van de baan te geven en hij voorspelt dat de komeet rond kerstmis 1758 weer zal verschijnen. Tot zijn eigen verdriet beseft hij dat hij dat zelf niet meer zal meemaken, tenzij hij 102 jaar oud wordt.

Vanaf november 1758 richt de rijke Duitse boer en amateurastronoom Johann Georg Palitzsch iedere nacht zijn telescoop op de plek aan de hemel waar ongeveer de komeet kan worden verwacht. Zijn geduld wordt beloond als hij op 25 december de eerste is die de terugkeer registreert. Het is de wetenschappelijke sensatie van het jaar, want aangetoond is dat de wetenschap formidabele voorspellingen kan doen. Edmund Halley verwerft er eeuwige roem mee. De komeet van Halley staat te boek in het officiële kometen registratiesysteem als komeet nummer één.

Naast een interessante geschiedbeschrijving van de komeet van Halley vertelt het boek ook veel over andere kometen, de wetenschappelijke analyse van de samenstelling en over de rampen die ze kunnen veroorzaken.

De uitgave leest prettig als een spannend boek. Ik heb het niet echt in één adem uitgelezen, maar wel in één avond en de avond is daarmee welbesteed geweest.Blog image



Konstantin TsiolkovskyWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Sat, February 11, 2017 20:55:54

Blog imageHet onderwerp van deze blog is één van die bijzondere mensen die vanuit een schijnbaar kansloze startpositie hun leven tot een groot succes weten te maken. Konstantin Tsiolkovsky wordt geboren in 1857 en groeit met zijn 17 broers en zussen op in een afgelegen provincie van het tsaristische Rusland. Zijn vader, Edward Ciołkowskia, is een Poolse orthodoxe priester die als gevolg van zijn politieke activiteiten naar een afgelegen gebied in Rusland gedeporteerd wordt. Edward russificeert zijn naam en trouwt met een ontwikkelde Tartaarse vrouw, waarna een serie kinderen ter wereld komt waarvan Konstantin de vijfde is. Op zijn negende wordt Konstantin het slachtoffer van roodvonk en hij overleeft nauwelijks. Eenmaal hersteld blijft hij vrijwel doof. Als gevolg van zijn gehoorprobleem leert hij weinig op de basisschool en al snel loopt hij achter in ontwikkeling bij zijn leeftijdsgenoten. Als hij dertien jaar oud is sterft zijn moeder, die ieder jaar een kind heeft moeten baren! Op zijn veertiende mag hij van school. De armoede van zijn familie verhindert hem vooruit te komen in de wereld.

Tot nu toe is het een grimmig verhaal van armoede en eenzaamheid. Maar hij weet het te doorbreken. Als hij zestien is mag hij van zijn ouders naar Moskou. Daar is hij vaak te vinden in de Tsjertkovskaja bibliotheek, waar hij urenlang leest en belangstelling opvat voor exacte vakken en klassieke literatuur. Hij is nog steeds minvermogend, maar hij heeft de zelfstudie ontdekt om zich te ontwikkelen. Later zal hij dankzij de zelfstudie een inkomen weten te verweven als hij zijn zelfstandig opgedane kennis weet te gebruiken voor het behalen van een onderwijzersdiploma.

Door contact met een bibliotheekmedewerker, Fyodorov, begint hij na te denken over de mogelijkheid van het reizen in de interplanetaire ruimte. Bijzonder eigenlijk dat die interesse voor ruimtevaart ontstaat, ergens in dat onmetelijk grote vooral agrarische Rusland, in 1873 als het grootste deel van de mensheid zich voornamelijk druk maakt over de vraag of er morgen nog wel te eten is. Het heeft toch een logica, want bibliotheekmedewerker Fyodorov is een vooruitgangsfilosoof die gelooft dat technologische progressie de mensheid uiteindelijk zal bevrijden van het juk van de armoede. Het zal de mensheid ooit zo goed gaan, meent hij te weten, dat niemand meer zal overlijden. Als gevolg van overbevolking zullen de mensen andere planeten gaan koloniseren.

Geïnspireerd door de wilde ideeën van Fyodorov en ook door de boeken van Jules Verne, begint Tsiolkovsky de wetenschap uit te vinden die nodig is om de mens te buiten de zwaartekracht van de Aarde te brengen.
Tsiolkovsky schrijft enkele van de eerste wetenschappelijke werken over ruimtevaart, met inbegrip van het klassieke werk “Verkenning van de ruimte door middel van een Reactief Apparaat (1896)”. In 1898 leidt hij de basisformule af die bepaalt hoe raketten moeten worden gebouwd: de raket vergelijking. Deze formule werd voor het eerst gepubliceerd in 1903, een paar maanden voor de historische vlucht van de gebroeders Wright. De formule is samen met vele andere baanbrekende ideeën van Tsilokovsky over ruimtevlucht opgenomen in een artikel genaamd "Het onderzoeken van de ruimte met raketten" in het Russische wetenschappelijke tijdschrift Nauchnoye Obozreniye. Helaas staat er in dezelfde aflevering ook een politieke revolutionair stuk en dat leidt tot inbeslagname door de tsaristische autoriteiten. Het zal jaren duren voordat het nieuws van zijn werk zich verspreidt naar het Westen. Dat gebeurt uiteindelijk wel: er bestaat een door Werner von Braun persoonlijk van aantekeningen voorzien exemplaar!

Weinig tijdgenoten begrijpen Tsiolkovsky’s werk. Vandaag de dag zijn de basisconcepten achter de ruimtevaart zoals meertrapsraket, baansnelheid en gecomprimeerde vloeibare brandstoffen wijd en zijd bekend maar aan het begin van de twintigste eeuw klonken ze fantastisch, onwaarschijnlijk en onbegrijpelijk in de oren van internationale wetenschappers. Tsiolkovsky stopt niet bij voorstellen voor ruimtevaart en het funderen van raketwetenschap. Hij komt ook met geavanceerde ideeën voor de controle van de raket op afstand, koeling van het verbrandingssysteem en het pompen van brandstof uit opslagtanks naar de verbrandingskamer.

Blog imageZijn buren beschouwen de dove en mompelende onderwijzer als een excentrieke buitenstaander. Maar deze excentriekeling blijft op de proppen komen met briljante ideeën, waarvan sommige nog steeds hun tijd vooruit zijn. In 1895 raakt hij door de Eiffeltoren geïnspireerd tot het ontwerpen van een duizenden kilometer hoge toren bekroond met een “hemelse lanceerinrichting" waaruit objecten direct in de ruimte gelanceerd zouden moeten worden. Het is het eerste ontwerp van een ruimtelift. In de jaren twintig, als de wetenschappers van de nieuwe Sovjet-Unie beginnen te beseffen hoe innovatief Tsiolkovsky's ideeën zijn, peinst hij over duurzame verblijfplaatsen in de ruimte en galactische kolonisatie.

Tegenwoordig wordt Konstantin Tsiolkovsky beschouwd als de vader van de Russische ruimtevaart. De Spoetnik wordt gelanceerd op zijn honderdste verjaardag. Blog imageSovjet-propagandisten bouwen vele standbeelden en monumenten voor Tsiolkovsky maar het grootste eerbetoon aan zijn intellectuele erfenis (afgezien natuurlijk van de ruimteprogramma’s die ontstonden uit zijn ideeën) wordt gezien door maar een paar mensen ... Het meest opvallende kenmerk aan de achterkant van de maan is naar hem vernoemd: de Tsiolkovsky krater.



Het Uitdijend Zutphens ZonnestelselWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Sat, February 04, 2017 06:34:42

Blog imageHet is dinsdagochtend 31 januari en samen met een groep tweedeklassers en een groepje derdeklassers bouw ik aan Het Zutphens Zonnestelsel. De werkzaamheden zijn divers en een normale klassensituatie is er eigenlijk nauwelijks. Na binnenkomst van de leerlingen is er als eerste een briefing. Ik vertel welke ontwikkelingen er in de afgelopen weken zijn geweest, want ook anderen leveren hun bijdrage. Dan tover ik met de beamer taakverdelingen en doelstellingen op het bord. Het team gaat aan het werk, sommigen gaan hiervoor zelfs de school uit.

Stijn, Joonas en Simon vertrekken naar Walhallab om bij Marco Mout in de etalage een Marslandschap te bouwen, waarop ooit een Marsrover gaat rondrijden. De Rover wordt geprogrammeerd door Luka.

“Ga jij informatica studeren, Luka?”
“Tuurlijk,” bromt Luka, verbaasd over mijn vraag.

Hans en Louw vullen hun PowerPoint verder met foto’s van locaties in Zutphen waarin presentaties uit het Zonnestelsel geprojecteerd staan. Wij hopen op overleg in maart met vertegenwoordigers van de gemeente Zutphen of de ontwerpen inpasbaar zijn in de openbare ruimte.

Willemijn heeft zich ontfermd over de Facebookpagina van Het Zutphens Zonnestelsel. Ook snijdt ze een sjabloon uit waarmee het logo kan worden getamponeerd.

Brenda en Marit hebben in een eerder stadium al een Mercuriuslied ingestudeerd en zijn nu bezig de wonderschone compositie met een animatiefilmpje te synchroniseren. Vandaag mogen we de tussenstand horen en zien.

Tessa en Bess maken hun zoveelste filmpje in een indrukwekkende reeks en Tessa’s mooie stem maakt indruk. Tussen de bedrijven door schaven ze Instagram bij.

Iris vervaardigt in haar eentje een filmpje over de geschiedenis van de ontdekkingen van Venus. Haar minidocumentaire doet verslag van een klein stukje van het spannende avontuur dat beleefd werd om de afstand van de Aarde tot de Zon te berekenen met behulp van metingen aan de Venus-transit.

Anna en Annelies maken een plan om de etalage van een leegstaand winkelpand te vullen met een presentatie over Het Zutphens Zonnestelsel.

Hieke en Eva scheppen een filmpje over Mars, waarvan het de bedoeling is dat de QR-code ervan ergens bij het station zal komen te pronken.

Elise en Maud creëren een poster over Moeder Aarde die wij aan een winkel op de baan van de Aarde in Het Zutphens Zonnestelsel zullen gaan aanbieden.

Stef is de slimme spin in het ICT-web, die Youtube, Google-drive, QR-monkey, Facebook, Instagram en www.hetzutphenszonnestelsel.nl met elkaar verbindt.

Soms vertrekt een clubje per fiets, omdat in de stad een muur of een plein moet worden gefotografeerd om het effect van een ontwerp te bestuderen. Een andere keer wandelen gasten binnen om kennis te maken met ons bedrijfje en eventuele samenwerking te bespreken. Dat is deze ochtend bijvoorbeeld het geval: Met twee dames van een onderwijsadviesbedrijf uit Zutphen overleg ik over de verbindingen die er misschien te maken zijn met basisscholen in Zutphen. De drie derdeklassers willen wel een presentatie houden.

Tijdens dit overleg gaat mijn begeleiding van de leerlingen gewoon door.

Leuk man, zo’n zonnestelsel bouwen. Ik kan het iedereen aanraden!





Andrea Wulf: "Chasing Venus"Wetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Tue, December 27, 2016 12:13:55

Het boek vertelt het bijzondere verhaal van de eerste wereldwijde wetenschappelijke samenwerking, te midden van strijdende legers, orkanen, wetenschapsbeoefening en persoonlijke tragedie.Blog image

In 1633 wordt voor het eerst een Venusovergang waargenomen en wel door de jonge briljante Britse astronoom Jeremiah Horrocks. Hij begrijpt dat de Venusovergang kan worden gebruikt om de afstand van de Aarde tot de Zon te berekenen, maar zijn waarnemingen zijn te onnauwkeurig om een goede schatting te geven. Hij weet ook dat hij een volgende Venusovergang niet meer zal mee maken, want de volgende zal nog meer dan een eeuw op zich laten wachten. Jaren later publiceert de beroemde wetenschapper Edmund Halley een artikel waarin hij de aard van de berekeningen uiteenzet. Hij schrijft dat artikel in zijn zestigste levensjaar en ook hij zal de volgende Venusovergang niet meer mee maken. Wel doet hij een oproep aan wetenschappers in alle landen om de handen ineen te slaan zodat op vele plaatsen op Aarde de Venusovergang zal kunnen worden geobserveerd.Blog image

Op 6 juni 1761 en 3 juni 1769 gaat de planeet Venus vanaf de Aarde gezien voor de Zon langs - telkens zes uur lang zichtbaar als een kleine zwarte stip tegen het brandende gezicht van de Zon. Venusovergangen komen altijd voor in paren - acht jaar uit elkaar - maar dan duurt het meer dan een eeuw voordat ze weer worden gezien. In de zestiger jaren van de achttiende eeuw raakt de wetenschappelijke wereld geëlektrificeerd door het besef dat nu het moment daar is om voor het eerst de afstand tussen de planeten in ons zonnestelsel te berekenen. Men weet dat vanaf vele plaatsen op de wereld nauwkeurige waarnemingen gedaan moeten worden om de gegevens te verzamelen voor de goniometrische berekeningen.

Honderden astronomen uit de Europese landen en de Noord-Amerikaanse koloniën worden uitgezonden over de hele wereld om het zeldzame hemelse verschijnsel te observeren. In een tijd waarin Europa en groot deel van de rest van de wereld verscheurd worden door oorlog, overwint deze queeste politieke, geografische en intellectuele grenzen.

Chasing Venus wordt verteld als een race over de hele wereld. Het is rijk aan verhalen vol obsessies, piraten, plagen, astronomen, politici en wetenschappers. Catharina de Grote treedt erin op en ook Benjamin Franklin. Het barst van de actie, prachtig detail en wetenschappelijke opwinding. De geest van de Verlichting is uit de fles en de zoektocht van de mens om de wereld te begrijpen ontplooit zich in volle heftigheid.

Het boek is ook in Nederland uitgegeven: Andrea Wulf, Venus achterna. De zoektocht naar de omvang van het heelal

Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2012; ISBN: 9789025369415

Een uitgebreide recensie is te vinden op:

http://actahistorica.nl/recensies/venus-achterna-de-zoektocht-naar-de-omvang-van-het-heelal-andrea-wulf/

Bekijk de schrijfster op youtube: https://www.youtube.com/watch?v=4YGycD55Bjg

Blog image



Mensen op Mars door Joris van CasterenWetenschap en Techniek

Posted by HansSchipper Tue, December 20, 2016 22:13:53

Toen ik een jongen van een jaar of acht was volgde ik in Het Vrije Volk de strip Flits Gordon. Dat was een vertaling van de Amerikaanse comic Flash Gordon, een van de meest succesvolle striphelden aller tijden, die zijn eerste spannende avontuur beleefde in 1934 en waarvan in 2007 nog een televisieserie werd gemaakt. Blog image

Die Flits was me er eentje. Hij maakte duizelingwekkende interplanetaire reizen en beleefde daarbij zelden een saai moment. Een van de series was Flits Gordon’s trip naar Mars. Op deze planeet treft hij Marswezens aan - gelukkig maar, want alleen maar keien en zand, zoals het echt is, daar kun je geen verkoopbaar stripboek mee vullen. Hieronder zie je een aflevering die ik op internet terugvond. Ik koester warme herinneringen aan Flits en met mij een hele generatie striplezers.Blog image

Zo makkelijk als het voor Flits was om eventjes naar Mars te reizen, zo moeilijk is het in werkelijkheid. In het voorjaar van 2015 hadden wij op Het Baudartius College mevrouw Artemis Westenberg op bezoek die ons middels een interessante lezing vertelde hoe zwaar een reis naar Mars wel is.Blog image

De reis duurt zeker zeven maanden. Wie op televisie de terugkeer van André Kuipers na zijn laatste verblijf van zes maanden in de ruimte heeft gezien weet wat voor een impact gewichtsloosheid op het menselijk lichaam heeft. André Kuipers is een sterke man, maar na terugkeer op Aarde werd hij als een slappe doek uit de Soyuz gehesen.

Wie dus naar Mars reist, arriveert daar in eenzelfde toestand als André bij terugkeer op Aarde, maar moet vervolgens nog daar van alles gaan doen. En Mars is een levensgevaarlijke omgeving zonder natuur, zonder zuurstof, zonder stromend water en met heel veel radioactieve straling.

Toch heeft een grote groep mensen het zich in het hoofd gezet dat emigratie naar Mars een voor de mensheid onontkoombaar noodlot is. De journalist Joris van Casteren beschrijft in zijn boek Mensen op Mars deze groep utopisten.Blog image

Twee Nederlandse ingenieurs hebben een plan bedacht dat het mogelijk zou moeten maken om vanaf 2027 vier mensen op Mars te laten wonen. Daarna zou dit viertal iedere twee jaar met vier nieuwe pioniers worden versterkt. De reis is definitief, want terugkeer naar de Aarde is technisch nog niet mogelijk. Dat laatste zou ik zelf erg onaantrekkelijk vinden, maar daar wordt door anderen anders over gedacht. Meer dan 200 000 mensen van over de hele wereld gaven zich op om mee te doen. Na verschillende selectierondes bleven er daarvan minder dan 100 over, die stevig hebben moeten studeren en ook een behoorlijk inschrijfgeld hebben moeten betalen om zo ver te komen.

Van dat inschrijfgeld kan het natuurlijk allemaal niet bekostigd worden. De bedenkers schatten de kosten op zes miljard. Dat willen ze bij elkaar brengen met een soort van Big Brother televisieprogramma. Sceptici schatten de kosten op het tienvoudige.

In een lichte, ironische, stijl beschrijft Joris van Casteren de hele organisatie van het project maar vooral ook de mensen die zich hebben aangemeld. Het boek is erg goed geschreven. Ik heb het in vier dagen uitgelezen. Een aanrader.